<#KEYWORDS:[WORDS:<Windows XP - zupełnie nowa jakość >]#><#SCROLLS:[BYLINE:1][BYPAGE:1][BYTWOPAGES:0]#><#JLIMIT:[C1LMARGIN:10][C1RMARGIN:630][C2LMARGIN:10][C2RMARGIN:300]#>
<#JUSTIFY:[TYPE:2]#><#FONT:[BOLD:1][FACE:<arial.ttf>][AALIASED:1][SIZEX:12][SIZEY:16][COLOR:0xFFFFFF40]#>Windows XP - zupełnie nowa jakość
<#FONT:[FACE:<arial.ttf>][BOLD:0][SIZEX:10][SIZEY:12 ][COLOR:0xFFFFFFFF]#><#TITLE:[CAPTION:<Windows XP - zupełnie nowa jakość>][AUTOSCROLL:1]#>

	Windows XP są obecne na rynku już od ponad roku. Wielu użytkowników, zachęconych hasłami reklamowymi, nowym interfejsem graficznym, czy opiniami o bardzo dobrej stabilności, migruje na nowy system. Niektórzy po przejściu na Windows XP narzekają - a to nie działają im starsze gry, a to system chodzi zbyt wolno, czy niestabilnie. Inni obawiają się przesiadki na Windows XP, ponieważ słyszeli, że zajmuje on mnóstwo miejsca, nie działają pod nim stare programy i nie wiedzą, co mogliby dzięki niej zyskać. Niewiele osób zdaje sobie jednak sprawę z tego, dlaczego nowy system przynosi ze sobą aż tyle zmian. Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy postawić sobie inne - czym właściwie różnią się Windows XP od poprzedniej generacji systemów operacyjnych firmy Microsoft. Przez poprzednią generację rozumiem Windows 95, 98 i ME. Dlaczego nie Windows NT, czy 2000? Ponieważ w niniejszym artykule zamierzam się skupić na najpopularniejszych systemach operacyjnych, a więc tych przeznaczonych dla przeciętnego użytkownika. Windows NT, czy 2000 skierowane są do nieco innego segmentu rynku - biznesu i stacji roboczych.

	Windows 9x <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(od teraz, pisząc Windows 9x będę miał na myśli systemy Windows 95, 98 i ME, gdyż od tak naprawdę nie różnią się one mocno między sobą)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> wciąż jest przez wielu użytkowników używany i zachwalany. W niniejszym artykule spróbujemy obalić tezę, że Win9x to dobry system, a do tego podobny do 2000, czy XP. Skupimy się przede wszystkim na tych elementach Windows 9x i Windows XP, które sprawiają, że wbrew pozorom, są to zupełnie różne systemy operacyjne.

	Na początek proponuję mały rys historyczny. Windows 9x od samego początku pomyślany był jako system niejako zastępczy. Miał utorować Microsoftowi drogę do Windows NT <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(pamiętajmy, że Windows 2000 i XP są oparte na Windows NT).<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> W 1989 roku, kiedy zaczynał powstawać Windows NT <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(a właściwie na początku OS/2)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, miał on zupełnie zastąpić dotychczas używane systemy DOS i Windows. Microsoft koło 1992 roku przejrzał jednak na oczy i zauważył, że ludzie nie lubią nagłych zmian. Gdyby w 1992 roku, kiedy powstała pierwsza wersja Windows NT, Microsoft skierował ją na rynek konsumencki, a nie serwerowy, jak to uczynił, porażka byłaby gwarantowana. Ludzie nie chcieli żegnać się ze swoimi starymi programami, a te pod Windows NT nie zawsze chodziły najlepiej. Do tego Windows NT były, jak na tamte czasy, bardzo pamięciożerne, wymagał 12 MB RAM. W większości komputerów biurowych standardem było wtedy 4-8 MB.

	Po sukcesie Windows 3.0 w 1990 <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(system ten powstał właściwie przez przypadek, ale to już inna historia)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> i Windows 3.1 w 1992, przyszła kolej na nowy system dla konsumentów <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(czyli innymi słowy, dla przeciętnego użytkownika).<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> Microsoft miał gotowe świetne Windows NT, ale z powodów przytoczonych w poprzednim akapicie, nie był on systemem dla każdego. Microsoft wpadł więc na sprytny plan, który pozwolił mu w parę lat później upiec dwie pieczenie na jednym ogniu. Postanowił rozszerzyć nieco funkcjonalność Windows 3.1, wzbogacając je o nowy interfejs <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(między innymi znane wszystkim menu Start)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, poprawiając zarządzanie grafiką, pamięcią i zadaniami, a nade wszystko czyniąc kompatybilnymi z Windows NT. Tak powstały Windows 95 - system nie dość, że pisany w pośpiechu, to jeszcze oparty na starym, dość bałaganiarsko napisanym kodzie Windows 3.1. Ludzie z Microsoftu mieli teraz dwa systemy - <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"niepoważne"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> Windows 9x dla mas i <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"poważne"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> Windows NT do serwerów i zastosowań krytycznych. Windows 9x lubiły się sypać, ale miało małe wymagania i wszystkie programy <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(a także DOS)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> pod nim działały; Windows NT dla odmiany były stabilne jak skała, ale za to wymagające i mało kompatybilne. Gry nie działały pod nimi właściwie wcale.

	Tyle tytułem historii. Czasy bardziej nam współczesne zaczynają się w 1999, kiedy to Microsoft wypuszcza Windows 2000. Twórczym, acz nieznacznym rozwinięciem tego systemu są właśnie Windows XP, czyli jeden z dwóch głównych bohaterów niniejszego artykułu. My zatrzymamy się jednak na chwilę przy Windows 9x.

	Wielu ludzi mawia, że system ten jest bardzo niestabilny. Inni są jeszcze bardziej radykalni i nieustannie z niego kpią. Prawda jest taka, że nic nie ma za darmo. Windows 9x są  niestabilne, bo de facto muszą takie być. Praktycznie nie da się stworzyć systemu, który będzie jednocześnie szybki, mało wymagający, zgodny z istniejącym sprzętem i oprogramowaniem, a do tego stabilny. Jedną z cech, którymi musiały się wyróżniać Windows 9x były niskie wymagania pamięciowe. Windows 9x były zaprojektowane tak, żeby dać się uruchomić na maszynie z 4 MB RAM. Do tego musiały działać na takiej konfiguracji w miarę rozsądnie. Mała ciekawostka - programiści, tworzący Windows 9x, korzystali z komputerów 386 i 486. W tamtych czasach Pentium nie były już żadną nowością, ale chodziło o to, żeby nauczyli się pisać kod oszczędny i szybki. Można powiedzieć, że im się to udało. Chociaż bez przesady. Tak, czy inaczej, można powiedzieć, że Windows 9x zostały zoptymalizowane ze względu na wydajność i kompatybilność, a nie ze względu na stabilność.

	Ma to oczywiście swoje zalety. Wielu graczy do dziś korzysta z Windows 9x, ponieważ w systemie tym gry wydają się działać szybciej, wymagają mniej pamięci i nie ma problemów z ich uruchomieniem. Zaryzykuję twierdzenie, że dla ludzi, którzy nie wykorzystują swojego komputera zbyt intensywnie, tzn. nie otwierają kilkunastu programów na raz i nie formatują jednocześnie dyskietki i CD-RW, taki niezbyt solidny system jest w sam raz. Do tego często nie mają oni możliwości korzystania z Windows XP, ponieważ zajmują za dużo miejsca, lub działają zbyt wolno. A co daje przesiadka na nowy system?
 
	Przejście z Windows 9x na XP na odpowiednio szybkim komputerze <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(1 GHz pod maską, 256 MB pamięci i karta graficzna klasy GeForce2)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> to, moim zdaniem, czysta rozkosz. Po pierwsze, o ile mamy dobrze skonfigurowany komputer, można właściwie raz na zawsze zapomnieć o zawieszaniu się systemu. XP potrafi chodzić bez przerwy przez miesiąc i nie jest to dla niego wielkim wyczynem. Windows 9x nierzadko sypią się już po jednym dniu intensywnej pracy. Dlaczego? Bo w Windows 9x dla zachowania kompatybilności z Windows 3.1, pamięć na zasoby <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(okienka, obrazki, przyciski)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> nie zmieniła się. A to, co wystarczyło w 1992 roku potrafi absolutnie nie starczać w 2002. Dlatego bardziej rozbudowane aplikacje, np. 3D Studio MAX mają duże kłopoty z chociażby uruchomieniem się pod Windows 9x.

	XP to również zupełnie nowa jakość. W Windows XP, które oparte są na nowym jądrze NT wprowadzono możliwości, które dla Windows 9x mogły być poważnym ograniczeniem. Windows 9x jest systemem wywodzącym się właściwie z Windows 1.0, a więc summa-summarum rozwijanym od 1985 roku. W tamtych czasach, Microsoft nie posiadał jeszcze sztabu dobrze zorganizowanych programistów. Kod bywał więc strasznie chaotyczny i bałaganiarski. Do tego stopnia, że po 10 latach zrobił się tak pogmatwany, że dodawanie do niego nowych możliwości stawało się poważnym wyzwaniem. Tak więc programiści Microsoftu musieli być bardzo szczęśliwi, kiedy wreszcie, wraz z wprowadzeniem Windows XP, mogli raz na zawsze zapomnieć o tym całym bałaganie. A pamiętajmy, że Windows XP jest pierwszym systemem dla konsumentów, opartym o jądro Windows NT. Dokonywanie zmian w nowym systemie, opartym na porządnie zaprojektowanej architekturze, nie jest już problemem.

	Wracając jednak do nowych możliwości. Zacznę od pewnego drobiazgu. Nie wiem, czy zauważyliście, ale w Windows XP pod kursorem myszy znajduje się cień. Jest to zasługa wprowadzenia obsługi przezroczystości do GDI, czyli podsystemu zajmującego się rysowaniem okienek na ekranie. Innymi słowy, różne okienka, lub partie ekranu mogą mieć teraz różną przezroczystość. Niektóre programy już to wykorzystują, np. Advanced Visualization Studio (AVS) w Winampie. Zawiera on opcję, działającą na systemach NT 5.0 i wyższych <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(czyli od Windows 2000 w górę)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, która umożliwia uczynienie okienka wizualizacji mniej lub bardziej przezroczystym - w taki sposób, że nie przesuwając go, widzimy co się pod nim znajduje. Z podobnych mechanizmów korzystają nowe ikonki Windows XP - są one teraz bardziej gładkie i rzucają cień.

	Przezroczyste okienka, czy ikonki potrafią być śliczne, ale przecież nikt nie będzie instalował Windows XP specjalnie dla nich. To była tylko mała przystawka. Teraz czas na danie główne. Powtórzę pytanie raz jeszcze - co daje nam XP?

	Po pierwsze, stabilność i jeszcze raz stabilność. Wiem, że niektórym Windows 9x nie zawieszają się prawie w ogóle, ale traktuję to zjawisko raczej w kategoriach cudu, niż powszechnych doświadczeń przeciętnego użytkownika. W Windows 9x nie ma pełnej ochrony pamięci - gdyby była, gry DOS-owe nie działałyby pod nim tak dobrze, jak działają. Windows 9x w celu zachowania jak najlepszej kompatybilności, w ogóle nie kontrolują tego, co dzieje się w obszarze pamięci poniżej 1 MB. Jeśli więc jakaś gra DOS-owa, albo nawet nieudolnie napisany program pod Windows zapisze tam coś przez przypadek, to możemy być pewni, że Win9x zaczną się dziwnie zachowywać, a nawet wieszać. Natomiast XP to już zupełnie inna bajka. Jest to system napisany zupełnie od nowa, ze szczególnym wskazaniem na stabilność i ochronę danych. Tak więc źle napisane programy nie mają prawa zakłócić działania Windows XP. Owszem, błędnie napisany sterownik np. karty graficznej może rozbić cały system w pył, ale wtedy jest to już wina sterownika, a nie systemu operacyjnego. System operacyjny nie może mieć bowiem pełnej kontroli nad sterownikami, ponieważ pracowałby wtedy zbyt nieefektywnie.

	Jednak nie ma róży bez kolców - takie kontrolowanie wszystkiego ma również swoje wady. Po pierwsze, spowalnia nieco działanie systemu. Po drugie, sprawia, że wiele starych programów może odmówić współpracy. Na przykład gra, której projektanci przewidzieli bezpośredni dostęp do portów karty dźwiękowej będzie miała problem z działaniem, gdyż Windows XP po prostu jej na to nie pozwolą, gdyż jest to działanie zbyt nieprzewidywalne i potencjalnie zagrażające stabilności systemu. Idea jest bowiem taka, aby dostęp do hardware był realizowany przez specjalizowane, przetestowane przez Microsoft sterowniki, a nie przez kod jakiejś gry, co do której nie istnieje pewność, że została napisana poprawnie.

	Na szczęście dla wielbicieli starych gier, sytuacja nie jest taka zła, jak mogłoby się wydawać. Po pierwsze, Microsoft ułatwił im życie, dodając do XP emulator Sound Blastera dla gier DOS-owych <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(nie oszukujmy się, dość tragiczny).<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> Po drugie, oporne programy i gry napisane dla Windows można uruchamiać w specjalnym trybie kompatybilności. O tym ostatnim będzie w następnym akapicie, my zajmiemy się na początek grami pod DOS. To, co nie udało się Microsoftowi <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(porządna emulacja Sound Blastera)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, udało się autorowi bardzo dobrego emulatora karty dźwiękowej, zwanego VDMSound. Pozwala on na uruchomienie naszych starych gier DOS-owych <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(oczywiście tylko tych, które pozwolą się uruchomić w środowisku XP)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> z dźwiękiem i muzyką. Istnieje też inny emulator, pozwalający na odpalanie jeszcze starszych gier, który potrafi emulować dźwięk z PC-Speakera na naszej karcie muzycznej. Tak więc fani staroci mają się czym bawić, nawet pod XP.

	Ze starszymi grami pod Windows <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(czyli tymi napisanymi przed 1999 rokiem)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> też najgorzej nie jest. W XP wbudowano wiele mechanizmów, wspomagających ich uruchamianie. Po pierwsze, w Windows XP wbudowane są patche dla kilkudziesięciu gier, które pozwalają na ich uruchomienie. Po drugie, specjalny tryb kompatybilności, o którym wspomniałem nieco wcześniej. Działa on w podobny sposób, jak niegdyś DOS-owy SETVER - próbuje <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"oszukać"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> grę, lub  program, wmawiając mu, że jest uruchamiany np. pod Windows 95, a nie pod XP. Niejeden program można w ten sposób nakłonić do współpracy.

	Tak, czy inaczej, mimo tych wszystkich możliwości i udogodnień, wciąż pozostaje pokaźna grupa gier, zarówno DOS-owych, jak i tych pod Windows, które za żadne skarby pod XP uruchomić się nie dadzą. Cóż - cena postępu.

	Tyle o kwestii kompatybilności. Wrócimy teraz do naszej wyliczanki - wymienimy jeszcze parę cech, które odróżniają Win9x od XP. Sądzę, że wartą zwrócenia uwagi jest znacznie lepiej działająca w XP wielozadaniowość, czyli obsługa kilku programów jednocześnie. Spróbujcie pod Win9x zacząć formatowanie dyskietki, kopiowanie czegoś z CD-ROM i na dodatek zapuścić jakąś grę FPP. Gwarantuję, że pod Win9x będzie to niemal niewykonalne.

	Sytuacja podana przeze mnie powyżej jest dość ekstremalna, ale pokazuje istotę różnicy pomiędzy wielozadaniowością Windows 9x i XP. W tym pierwszym, drukowanie potrafi niemalże zamrozić cały system. Pod XP tego problemu nie ma. Jest to zasługa zupełnie nowych, przeprojektowanych i znacznie bardziej zaawansowanych mechanizmów rozdzielania zadań, śledzenia programów i przechowywania w pamięci podręcznej często używanych danych - czyli ogólnie mówiąc, multitaskingu <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(wielozadaniowości).<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>

	Dzięki temu, że XP został stworzony po to, aby być systemem pewnym i bezpiecznym, nie musimy się też aż tak bać o dane przechowywane na naszych dyskach. Nie musimy też denerwować się, kiedy gramy sobie w Q3A, a w tle robimy coś czasochłonnego, np. kompresujemy dwugodzinny film. Działanie jednego programu pod XP nie powinno mieć wpływu na działanie pozostałych. Do tego, nowy system plików NTFS ma za zadanie ochronić nasze dane w momencie kiedy stanie się coś nieprzewidzianego, np. w momencie, gdy zapisujemy coś na dysk i jednocześnie potkniemy się o kabel zasilający.

	W kwestii potykania się o kable, przytrafiła mi się niegdyś całkiem przerażająca historia. Był rok bodajże 1993, a ja instalowałem sobie <#FONT:[COLOR:0xFF00FF00]#>XENIX-a<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(taki unixopodobny system operacyjny, nota bene ze stajni Microsoftu).<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> System znajdował się na około 30 dyskietkach 5"1, a ja właśnie wkładałem ostatnią. Wstałem z krzesła, żeby napić się herbaty i... potknąłem się o kabel do klawiatury, który wkładany był w obudowę od przodu. Wtyczka beztrosko sobie wypadła z gniazdka, a ja miałem 30 dyskietek do wkładania od nowa do stacji. Instalator bowiem zawiesił się i trzeba było zaczynać od początku. Ale cóż było robić... Dzisiaj pewnie byłoby inaczej, bo Windows XP został zaprojektowany między innymi do takich właśnie ekstremalnych sytuacji. ;-) 

	Ostatnia rzecz w XP, o której chciałbym wspomnieć w niniejszym artykule, to poprawiona obsługa grafiki. Obsługa rysowania okienek jest znacznie rozszerzona i w pełni 32-bitowa, co zmniejsza bałagan w pamięci i samym systemie, poprawia stabilność i co najważniejsze - przyspiesza działanie nie tylko grafiki, ale i całego systemu. Niektóre efekty graficzne, uzyskiwane w okienkach, np. animacje w oknie About w starszych Winampach, potrafią na Windows XP i P2/233 działać znacznie płynniej, niż pod Windows 98 na P3/450 i lepszej karcie graficznej. Nie jest to więc różnica rzędu kilku procent, lecz znaczący przyrost wydajności.

	Mógłbym jeszcze opowiadać o poprawionym Eksploratorze Windows, lepszej obsłudze mediów, udoskonalonej obsłudze sieci i wielu innych rzeczach, ale moim celem było pokazanie Wam raczej wewnętrznych cech XP, które sprawiają, że jest to system znacznie lepszy i zupełnie inny, niż starsze generacje. To wszystko dlatego, że nader często słyszę, że <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Windows XP? To taki Windows 98 z ładnymi okienkami"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Jest to nieprawda i stąd pomysł na niniejszy artykuł.

	Podsumujmy - Windows XP to nie jest tylko poprawiony Windows 98 - to zupełnie inna jakość i nowocześniejsza technologia. Zdecydowanie warty polecenia i zainstalowania. Co prawda czasami nie działają w nim starsze programy i gry, jednak sądzę, że stabilność i ogólna efektywność działania jest wystarczającą rekompensatą tej drobnej wady. Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu choć część z Was odważy się po początkowej niepewności wypróbować nowe Okienka. Zapewniam, że nie będziecie żałować.


Copyright ©2002, Michał Szukała <#LINK:[COLOR:0xFFE1D1BE][ACTCOLOR:0xFF016DFF][VISCOLOR:0xFFC0C0FF][ACTION:<EXE:mailto:szuko@interia.pl>][CAPTION:<szuko@interia.pl>][AUTOSCROLL:1]#>szuko@interia.pl<#ENDL:#>. Wszelkie prawa zastrzeżone.
WYŁĄCZNIE DO UŻYTKU i nieodpłatnej publikacji przez magazyn theBeast. Modyfikacja/adjustacja tekstu zabronione. Nie przestrzeganie licencji będzie karane na drodze sądowej z całą surowością prawa.