<#KEYWORDS:[WORDS:<Folklor demosceny >]#><#SCROLLS:[BYLINE:1][BYPAGE:1][BYTWOPAGES:0]#><#JLIMIT:[C1LMARGIN:10][C1RMARGIN:630][C2LMARGIN:10][C2RMARGIN:300]#>
<#JUSTIFY:[TYPE:2]#><#FONT:[BOLD:1][FACE:<arial.ttf>][AALIASED:1][SIZEX:12][SIZEY:16][COLOR:0xFFFFFF40]#>Folklor demosceny
<#FONT:[FACE:<arial.ttf>][BOLD:0][SIZEX:10][SIZEY:12 ][COLOR:0xFFFFFFFF]#><#TITLE:[CAPTION:<Folklor demosceny>][AUTOSCROLL:1]#>

Celem niniejszego artykułu jest omówienie folkloru subkultury zwanej <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"demosceną"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Nie spotkałem się jak dotąd z żadną pracą na ten temat, a uważam, że jest to temat godny uwagi. Jednocześnie proszę czytelnika o wyrozumiałość. Omawiane zagadnienia trudno jest ogarnąć, a specyficzność demosceny jest na tyle obca <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"niewtajemniczonym"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> obserwatorom, że niełatwo jest znaleźć kompromis pomiędzy opisem niezbędnym dla zrozumienia zjawiska a analizą samego folkloru. Stąd, po możliwie krótkim wprowadzeniu, zajmę się omawianiem kwestii związanych z folklorem, choć będzie się to przeplatać z objaśnianiem tych aspektów demosceny, które pozwolą dotrzeć do jej istoty i uznać ją za subkulturę posiadającą własny folklor. Ponadto, zdaję sobie sprawę, że temat wymaga jeszcze wiele pracy, a jest to moja pierwsza próba opisu demosceny.
W wielkim skrócie można stwierdzić, że demoscena jest subkulturą, której członków łączy działalność skupiona wokół tworzenia tzw. dem komputerowych i wzajemnej nimi wymiany w środowisku subkultury. Demo <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(z ang. demonstration - demonstracja, pokaz)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> jest to w całości tworzona na komputerze kilkuminutowa animacja z akompaniamentem muzyki, będąca prezentacją umiejętności jej autorów: grafika, muzyka i kodera <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(programisty)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Występują oni na demoscenie pod pseudonimami i łączą się w grupy, które następnie rywalizują ze sobą na kilkudniowych zlotach <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"scenowców"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>  zwanych <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"copy-party"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, gdzie przygotowane wcześniej produkcje są wyświetlane i oceniane przez wszystkich uczestników party. Obok najważniejszych dzieł - dem - demoscena obfituje w liczne magazyny dyskowe, w których pisze się o scenie oraz o wielu innych sprawach, często w ogóle z nią nie związanych, albumy z rysunkami grafików czy kolekcje utworów muzyków, dema mniejszych rozmiarów, tzw. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"intra"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> oraz wiele pomniejszych, rzadziej występujących produkcji <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(jak np. zbiory poezji scenowców)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Wszystkie jednakże łączy fakt, iż przeznaczone są one do uruchamiania na komputerze <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(od tej zasady są wyjątki, ale mają one marginalne znaczenie, np. krótkie magazyny wydawane na papierze)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>.
Wprawdzie, ze względu na brak możliwości, nie przeprowadziłem badań statystycznych, ale po długoletniej obserwacji tej subkultury można pokusić się o kilka stwierdzeń. Członkowie demosceny to przede wszystkim ludzie młodzi w wieku 17-24 lat płci męskiej. Ich miejsce zamieszkania oraz pochodzenie majątkowe są bardzo zróżnicowane, ale z przewagą miast i rodzin przynajmniej średnio zamożnych <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(niezbędne jest posiadanie komputera, który jednakże nie musi być najdroższym modelem)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Demoscenowcy najczęściej uczą się w liceach lub studiują. Poza działalnością na demoscenie wydaje się, że jej członków nic nie łączy. Gwary używają tylko wewnątrz swojego środowiska, mają różnorodne hobby, a niejednokrotnie należą jednocześnie do innych subkultur młodzieżowych, np. muzycznych.
Dla pełnego zrozumienia fenomenu demosceny konieczne jest poznanie korzeni tej subkultury. Tkwią one w tzw. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"crackscenie" <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(z ang. crack - łamać (szyfr))<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Jest to z kolei środowisko piratów komputerowych ukształtowane na początku lat 80., gdy komputery osobiste stawały się coraz popularniejsze, zwłaszcza Commodore-64 oraz Apple II. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Crackerzy"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> zajmowali się łamaniem kodów zabezpieczających programy udostępniając je następnie innym użytkownikom komputerów. Nielegalność tej działalności wymusiła używanie pseudonimów, a swe siły łączono poprzez organizowanie grup zrzeszających poza samymi programistami również osoby odpowiedzialne za rozpowszechnianie programów <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(tzw. "spred", z ang. rozpościerać, rozpowszechniać)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> oraz grafików, których zadaniem było tworzenie grafiki w intrach, poprzedzających załadowanie się złamanego programu <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(najczęściej gry)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Z czasem powszechna stała się idea prześcigania się w tym, kto pierwszy złamie daną grę lub napisze ładniejsze intro. Najczęściej przedstawiało ono animowany efektowny napis - nazwę danej grupy - oraz zawierało ewentualnie dodatkowe informacje <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(pozdrowienia dla innych piratów, instrukcje jak uruchomić program itp.)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Czasem animacji towarzyszyła muzyka. Zadaniem programisty było tak sprawne napisanie intra, aby zajmując określoną pojemność zawierało ono jak najlepsze efekty. Stąd wywodzi się wiele konkurencji na współczesnej demoscenie, jak np. intra, których pojemność jest z góry ograniczana w kilku kategoriach <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(np. 4 kb czy 64 kb)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> i etos kodera starającego się zmieścić swe demo w możliwie najmniejszej długości kodu. Dzięki grupie osób, które zaczęły tworzyć samodzielne intra nie zajmując się już łamaniem programów, rozwinęła się demoscena. Pierwsze samodzielne prezentacje miały miejsce w latach 1984-85. Ich celem było po prostu pochwalenie się swymi umiejętnościami i znajomością komputera, na którym tworzono. Swój zasadniczy kształt demoscena uzyskała jednak dopiero wraz z pojawieniem się komputera Amiga w 1985 r. Był to przełom w dziedzinie komputerów osobistych. Amiga była pierwszym tanim komputerem przeznaczonym do multimediów. Jej możliwości dawały grafikom i muzykom swobodę w pracy twórczej, a koderowi szansę na jeszcze lepsze popisanie się swymi umiejętnościami w łączeniu obrazu i dźwięku w jedną całość, czyli demo. Co ciekawe, komputer ten nie odniósł większego sukcesu w Stanach Zjednoczonych w przeciwieństwie do Europy, co na długo określiło miejsce rozwoju demosceny. Obecnie na demoscenie dominuje komputer PC, tzn. na tę platformę wydaje się powstawać najwięcej produkcji i to z tą sceną właśnie najczęściej spotykają się osoby wkraczające w to środowisko. Wiąże się to z popularnością PC, który jest obecnie jedynym powszechnym typem komputera zapewniającym niemal nieograniczone możliwości multimedialne. Nie znaczy to oczywiście, że Amiga nie odgrywa już żadnej roli. Scena amigowa nadal ma nowych członków i świeże produkcje na wysokim poziomie. Demoscenowcy do dzisiaj tworzą też na starych już komputerach 8-bitowych, jak Commodore 64, Atari czy ZX-Spectrum. Niniejszy opis natomiast dotyczy wyłącznie polskiej demosceny PC <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(podobieństwa do innych scen są jednak liczne)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, znanej mi z własnego, kilkuletniego doświadczenia.
Na zakończenie tego opisu należy jeszcze podkreślić, że scenowcy, podobnie jak crackerzy, nie tworzą dem czy muzyki dla żadnych korzyści materialnych <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(wyłączając może nagrody na party)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Zdarza się jednak, że biorą udział w tworzeniu gier komputerowych, czasem bardzo popularnych <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(np. "Pinball Dreams" czy "Jazz Jack Rabbit")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, a muzycy nagrywają płyty <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(np. polska grupa Aural Planet)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>.

<#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Folklor istnieje tylko wtedy, gdy jego treści są przekazywane"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> , a ponieważ przekaz treści na demoscenie odbywa się w sposób dość specyficzny chciałbym się nim zająć na początku. Pierwszą charakterystyczną cechą tego przekazu jest fakt, iż właściwie nie występuje on w formie ustnej. Wiąże się to z miejscem zamieszkania scenowców, którzy będąc nawet w jednej grupie oddzieleni są od siebie niejednokrotnie granicami państw, nie mówiąc już o różnych miastach. I choć często członkowie demosceny z jednego miasta czy okolicy spotykają się regularnie <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"na żywo"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, na tzw. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"mitingach"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, to jednak podstawą kontaktu z innymi scenowcami jest korespondencja.
Korespondencja pomiędzy członkami demosceny - <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"swap" <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(z ang. zamiana)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> ma dla niej samej istotne znaczenie. Rzekłbym wręcz, że na demoscenie istnieje to co jest spredowane <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(rozpowszechniane między scenowcami)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Samo stworzenie dema w zaciszu swego domu nie czyni jeszcze zeń produktu przynależącego do sceny. Pokazanie go na party to jedynie wstęp do rozsyłania go w środowisku. Dlatego też w wielu produkcjach pojawia się slogan <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Spread it"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (zapisany w różnej formie oznacza zawsze jedno, przysłowiowe "podaj dalej")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Dopiero, gdy inni scenowcy nagrają je na swoich twardych dyskach i kilkakrotnie obejrzą rozpocznie się dyskusja na forum sceny <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(w magazynach, na czacie czy wreszcie w listach pomiędzy poszczególnymi osobami)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> i wtedy demo zacznie figurować na listach najlepszych produkcji <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(bądź nie, jeśli nie spodoba się braci scenowej)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, stanie się po prostu częścią demosceny, a jeśli będzie wyraźnie wyróżniało się spośród masy innych produkcji ma szansę przejść do legendy. Wówczas przez długi czas będzie przewijać się jego tytuł w tekstach, jako porównanie do innych produkcji, wzór do naśladowania czy dowód na to, że demoscena wtedy to a wtedy prezentowała taki to a taki poziom <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(klimat dekadencji na demoscenie jest bardzo powszechny, głosy o jej upadku to stały temat magazynów)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Jak więc widać rola korespondencji i spredu na demoscenie jest trudna do przecenienia. Istnieje nawet specjalna profesja na scenie. Jest nią tzw. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"swapper"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, którego zadanie polega na rozsyłaniu najnowszych wytworów pośród swoich kontaktów. Liczba osób, z którymi znany i dobry swapper koresponduje przekraczała niejednokrotnie 100 scenowców, a mówiło się czasem i o 200 kontaktach.
Obecnie istnieją dwie metody wymiany na demoscenie. <#FONT:[COLOR:0xFFEDEF61]#>1)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> tradycyjna, za pomocą poczty - <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"snail" <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(z ang. ślimak)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> oraz, <#FONT:[COLOR:0xFFEDEF61]#>2)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> dominująca dziś, za pośrednictwem Internetu. Chciałbym skupić się na tej pierwszej, ponieważ na niej kształtowała się demoscena przez kilkanaście lat i wokół tego aspektu omawianej subkultury narosła rozbudowana otoczka zwyczajów, niepisanych praw i opowieści.
	Snail swą nazwę wziął od tempa w jaki poczta realizuje przesyłki. Przesyłka taka przyjmuje następującą formę: do zwykłej koperty wkłada się jedną lub więcej standardowych dyskietek 3,5" i owija w papier chroniący ją przed uszkodzeniami. To co jest na nią nagrywane, a więc programy, produkcje i inne czasem ze sceną nie związane rzeczy określa się  łącznie  wyrazem <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"stuff" <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(z ang. rzeczy, towar)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Poza tym na dyskietce umieszcza się list, który zwłaszcza dziś jest najważniejszą częścią przesyłki. Internet odebrał bowiem snailowi rolę podstawowego środka wymiany stuffem, ponieważ wygodniej i szybciej jest zdobyć najnowsze produkcje z sieci <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(obecnie jednak istnieje tendencja przywrócenia tradycyjnej wymianie jej dawnego znaczenia, dzięki przesyłaniu sobie płyt CD-R lub CD-RW których pojemność jest prawie 500 razy większa od standardowej dyskietki 3,5")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Dlatego też współczesny snail służy przede wszystkim korespondencji. A jest to korespondencja nietypowa z kilku powodów.

<#FONT:[COLOR:0xFFEDEF61]#>1. Forma listów. <#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>
List w postaci pliku tekstowego nagrywany jest na dyskietkę. Treść listu rozmieszczona jest w pewnym szablonie indywidualnym dla każdego autora. Często wykonanie takiego szablonu zleca się tzw. ascii-makerom <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(ASCII -amerykański standardowy kod służący do wymiany informacji), to, upraszczając, pewien format liter, cyfr i innych znaków możliwych do uzyskania z klawiatury w systemie DOS)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, którzy zajmują się na demoscenie tworzeniem <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"obrazków z tekstu"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (tzw. "azki")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Dobry przykład takiego szablonu zamieściłem w Aneksie nr 1 . Należy on do swappera i dlatego zawiera tak wiele informacji kierowanych do każdego odbiorcy listu <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(zapowiedzi nowych produkcji, apele do swoich kontaktów itd.)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Zobaczyć możemy też listę kontaktów swappera, co pozwala nam przyjrzeć się wielu scenowym pseudonimom i nazwom grup, oraz dwie azki. Warto odnotować, że niektórzy scenowcy nie posiadają takiego czy innego szablonu, ale wówczas świadomie z niego rezygnują.
Scenowiec lubi zawładnąć całą przestrzenią przesyłki, zaznaczając swój ślad podpisami w formie zbliżonej do <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"tagów"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> charakterystycznych dla graffiti. Umieszcza on swoje autografy na kopercie, dyskietce oraz na kartkach, w które się dysk owija. Często używa się do tego specjalnie przygotowanych w tym celu czarno-białych rysunków <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>("kowerów")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>  tworzonych przez tzw. paper-artist, <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(z ang. dosłownie "papierowi artyści")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> którzy kserują swe prace w wielu egzemplarzach. Duża ilość podpisów na tych rysunkach czy dyskietce podnosi ich wartość w oczach scenowców, zwłaszcza gdy swe autografy złożyły na nich jakieś znane postacie demosceny. Tak specyficznie przygotowana przesyłka jest ceniona przez wielu scenowców jako coś niepowtarzalnego. Wszak można by wysyłać sobie podobne listy Internetem, ale nie do opisania jest uczucie, gdy ze skrzynki wyciagasz grubego, swiezego letta, odwijasz rozlatujacy się juz dysk z kowerow i przeglądajac kowery patrzysz kto sie juz na nich podpisal, a potem z napieciem czekasz czy pobazgrana dyskietke już bez blachy, da sie jeszcze odczytac i czy lettek bedzie caly. 
Repaper

<#FONT:[COLOR:0xFFEDEF61]#>2. Treść listów.<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>
Listy te cechują się swą długością. O ile swapper mający 80 kontaktów nie może sobie pozwolić na obszerne listy z każdym <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(zwykle mają one pojemność w granicach 5-10 kilobajtów)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, to scenowcy nie zajmujący się przede wszystkim rozsyłaniem stuffu piszą nawet po 80 kilobajtów <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(dla porównania, tekst niniejszego artykułu zajmuje ok. 26 kb)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. I co ciekawe, demoscena rzadko jest dominującym tematem korespondencji. Naturalnie, pojawia się ona bezpośrednio lub pośrednio niemal w każdym lettku, ale podstawowym tematem korespondencji są wzajemnie podzielane przez korespondentów zainteresowania, pasje, dotyczące ich sprawy codzienne, problemy osobiste, itd. Pisze się o wszystkim. Swap jest czymś w rodzaju czatu rozłożonego w czasie. Powszechną praktyką są <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"quoty"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (z ang. cytat)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, czyli cytowanie zdania z listu nadawcy i nawiązywanie do danej kwestii.
To co odróżnia zwykły, zdawkowy swap od silnie nacechowanych osobiście listów to tzw. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"friendship"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (z ang. przyjaźń)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Jest to dla scenowców bardzo ważny element. Spotkać można głosy, że jest on głównym powodem ich pobytu na demoscenie. 

<#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Chlopak pisze do mnie po roku i chce odnowic swapp dla samego friendshipu. hehe, a widac jednak, ze stara milosc nie rdzewieje,  kazdego ciagnie jeszcze do tego snailu, ze tak powiem."
<#FONT:[COLOR:0xFF00FF00]#>Grifter

<#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Prawdziwy  friendship to dlugasne lettki, niekoniecznie zwiazane ze scena (mialem juz pare  takich ctx, jeden z nich juz w ogoole nie scenuje, ale utrzymuje ze mna kontakt wlasnie dla letow."<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>
<#FONT:[COLOR:0xFF00FF00]#>Monk<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>

Dlatego właśnie tak wiele uwagi na demoscenie poświęca się kwestii odchodzenia przez wielu scenowców od snailu. Obrońcy tradycyjnego swapu twierdzą, że właśnie to decyduje o <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"magii"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> demosceny, bo <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"prawdziwego friendshipu"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> nie da się stworzyć w krótkich e-mailach, a nowi członkowie demosceny nie zrozumieją jej w pełni nie zetknąwszy się ze snailem. Pojawiają się nawet opinie, że istnieją dwie sceny: snail-scena i scena internetowa.
Inną ważną częścią korespondencji pocztowej jest tzw. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"fakowanie znaczków"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (z ang. fake - fałszerstwo, imitacja)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, czyli techniki umożliwiającej odzyskiwanie użytego już znaczka i wysyłanie na nim listu jeszcze raz, co znacznie obniża koszty ponoszone przez swappera i innych scenowców. Metoda ta przeważnie nie jest znana nowym członkom demosceny, opis jej jednak łatwo można znaleźć w starszych magazynach albo poprosić o to swoje kontakty. Z fakowaniem związane jest wiele opowieści krążących wśród scenowców na zasadzie pogłoski. Są one anonimowe, nie wymienia się w nich żadnych konkretnych osób. I tak mówi się o bezlitosnych <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"poczciarach"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, które tak mocno potrafią uderzyć pieczątką, że znaczek się rozcina. Początkujących straszy się historiami o listonoszach wyrzucających scenowe listy, o karach dla nieudolnych <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"fakerów"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> znaczków, czy wręcz, że Poczta w swych komputerach gromadzi informacje o poszczególnych swapperach.
	W swapie krążą liczne <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"łańcuszki"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Poza rzadko spotykanymi standardowymi, rozsyłanymi wszędzie które po odesłaniu w określonej ilości kopiach mają zapewnić szczęście nadawcy, istnieją specyficzne dla demosceny <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"spred-pliki"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>.
Przykład takiego pliku, wyjątkowego ze względu na swą tematykę, ale mówiącego dużo o samych spred-plikach i opinii scenowców o nich, znajduje się w Aneksie nr 3. Spred-plik może zawierać niemal wszystko, różnorodne pytania <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(nawet tak tematycznie odległe od demosceny, jak stosunek do NATO)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, na które kolejni wpisujący się udzielają odpowiedzi, czy prośba o zaznaczenie swojej ksywy na mapie Polski. Najczęściej jednak spred-pliki zawierają zbiór adresów scenowców nierzadko w postaci <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"advertów"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (z ang. advertisement - reklama)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Są to ozdobione azką swoiste afisze reklamujące scenowców. Podają oni w nich czym się zajmują, jakich kontaktów szukają <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(np. muzyków czy "friendshipowych")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, apele <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(np. chęć przystania do jakiejś grupy)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> i oczywiście swoje adresy. W advertach ustaliły się pewne formy skrótowego podawania informacji. Osoba szukająca kontaktów umieszcza najczęściej zwrot: <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"new ctx wanted" albo "write 2 me 4 cool ctx"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> ("napisz do mnie po fajny kontakt")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, poza tym pojawia się zwrot <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"answa 100%" czy "for all"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (odpowiedź gwarantowana wszystkim, również początkującym)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, czasem <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"no delays" <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(bez opóźnień w odpisywaniu)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Przykład advertu znajduje się w Aneksie nr 4.
Czasem zawartością spred-plików są pozdrowienia czy jakieś wiadomości dla znajomych spisywane w tradycyjnej dla sceny formie:

From: [od kogo]
To: [dla kogo]
[treść wiadomości]

Pisanie do siebie tych przekazów, zwanych z angielskiego <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"message"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (wiadomość)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> na stałe wpisało się w koloryt demosceny. Są one stałym elementem każdego magazynu. Im częściej ksywa scenowca pojawi się przy każdej możliwej okazji tym cenniejsze jest to dla niego. Stąd też pozdrowienia <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>("greetz", od ang. greetings)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> pojawiają się również w demach, intrach i innych produkcjach. Wtedy jest to już tylko wymienianie pseudonimów. Sens tych pozdrowień, znaczenie <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"scenowej sławy"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> dla członków demosceny, jak i powód ich scenowej działalności, dobrze oddają słowa jednego z nich:

<#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Jest cos takiego, ze greetzy sa na ogół rzecza normalna, znaczy - czlowiek widzi ze ktos o nim wspomina gdzies tam i to juz jest pozytywna rzecza, sprawia radosc [...] Zajebiste  jest to ze ludzie ze sceny kojarza twoja ksywke, doceniaja to co robisz, respektuja ciebie, twoje umiejetnosci czy wiedze :). To naprawde zajebiste. Marze o czyms takim, aby scena istniala za ilest tam latek i jakis scenowy beginner slyszal o mnie i pisal o mnie w swoich scenowych lettkach czy artykulach, tak jak dzisiaj robimy to o takich ludziach jak Akira, czy Aural  Planet :). Kurde.. to jest cos :). Jakby sie zastanowic.. po to to robie, scenuje, po to wlasnie :)".
<#FONT:[COLOR:0xFF00FF00]#>Monk<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>

	Teraz chciałbym zająć się pewnymi aspektami gwary demosceny. O tym, że takowa istnieje i jest dość hermetyczna czytelnik miał okazję już się przekonać. Podstawową, od razu rzucającą się w oczy, cechą tego slangu jest powszechność języka angielskiego. Spowodowane jest to przyjęciem się tego języka jako międzynarodowego na demoscenie. Produkcje scenowe z założenia są przeznaczone do obiegu na całym świecie, tak więc i na demoscenie polskiej wiele produkcji opatrzonych jest komentarzem w języku angielskim, a tytuły magazynów <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(np. "Legend", "Total Disaster")<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, pseudonimy <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(Falcon, Simon King)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, nazwy grup <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(Scream, JUMP)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> itp. bardzo często opierają się na fonetyce i słownictwie tego języka.
Wspomniałem już o roli języka pisanego w tej społeczności. Dominację tego sposobu kontaktu dobrze oddaje fakt używania takich form w piśmie, które nie wpływają na brzmienie fonetyczne tekstu. Używać można ich tylko w przekazie pisemnym. I tak, ponownie wykorzystując zasady znane z języka angielskiego, zapisuje się głoskę "u" za pomocą "oo" scenowcy piszą nieraz np. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"woodka", "groopka"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, itd. Innym podobnym zjawiskiem jest zastępowanie sylaby "ku" literką "q", np. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"qmpel", "(kilka) dysqów"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> itd. Czasem też literę "w" zastępuje się "v" <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"pivo", "vlepiać"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, a "ks" literą "x". Innym sposobem urozmaicania tekstu jest np. stosowanie "3" zamiast "E" <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"3lita"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Powszechne jest też niestosowanie wielkich liter, polskich znaków diakrytycznych i używanie emotikonów, ale ich zasób ogranicza się przeważnie do uśmiechu - :) i  niezadowolenia - :(. Nie twierdzę, że opisane wyżej formy są oryginalną, niespotykaną nigdzie indziej cechą demosceny. Podobne sposoby zapisu spotyka się też w innych sferach komunikacji młodzieży, np. na czatach, opierającej się na przekazie pisemnym. Sprzyja to szybszemu i sprawniejszemu wyrażaniu swych myśli.
O demoscenie trudno jest pisać nie używając specyficznych dla niej określeń opisujących to, co poza nią nie istnieje. Podaruję już sobie wyliczankę kolejnych słów z zasobu przeciętnego scenowca i skoncentruje się na tych najbardziej nośnych, które mogą powiedzieć coś więcej o subkulturze. 

Godne uwagi są zwłaszcza trzy określenia, a właściwie pojęcia. Są to <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"elita", "beginner"<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (z ang. początkujący) i <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"lamer"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Łączy te nazwy to, iż opisują one członków demosceny w sposób wartościujący i swą moc ujawniają dopiero, gdy przypisanie konkretnej osobie danego określenia jest akceptowane i stosowane przez ogół braci scenowej. Nikt nie zostanie elitą tylko dlatego, że sam się tak określa, a początkujący, choćby nie uważał się za beginnera będzie tak nazywany przez innych. Być może odzwierciedla się w tym podział na <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"swoich i obcych"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>.
Elita to ci członkowie demosceny, którzy spędzili na niej długi okres czasu, zasłużyli się wieloma, wysoko ocenianymi produkcjami, są znani ze swych świetnych umiejętności i przeważnie nie utrzymują wielu kontaktów z <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"byle kim"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Często takie osoby stają się legendarnymi postaciami demosceny, utrzymując się przez długi czas na pierwszych miejscach list najlepszych w swej kategorii <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(np. muzyków czy koderów)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, nawet długo po tym, gdy postacie te zakończyły swą działalność na scenie. Eliciarze są szanowani, czasem traktowani jak autorytety na przykład podczas dyskusji na temat aktualnej kondycji sceny. Określenie to jest więc wartościowane pozytywnie.
Beginner to żółtodziób na demoscenie. Nie istnieje wyraźna granica oddzielająca bycie początkującym od bycia <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"normalnym"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> scenowcem. Wydanie pierwszych produkcji wcale o tym nie decyduje. Wytwory te, często na niskim poziomie, są bezlitośnie krytykowane. Wielu nowicjuszy uważa, że znalezienie się w jakiejś grupie uczyni z nich prawdziwych członków demosceny i zapis <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"ind."<#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#> (z ang. independent - niezależny; np. Monk/ind. w odróżnieniu od Monk/Moonflow)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> po ksywie odbierają jako coś pejoratywnego. Moment przyjęcia do jakiejś grupy, najlepiej choć trochę znanej na scenie, traktują więc jako faktyczne włączenie się w subkulturę, jako wpisanie się w kategorię swoich. Dążność do uczynienia swej ksywy sławną można potraktować jako proces stawania się scenowcem w pełni tego słowa znaczeniu. Nie będzie beginnerem ktoś, kogo <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"xywa"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> przewija się w wielu produkcjach, kogo pozdrawia się w dobrych demach itd. 
Najciekawszym jednak pojęciem jest <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"lamer"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Właściwie można stwierdzić, że lamerem jest ten, kto za takiego zostanie uznany. Funkcjonuje to jako rodzaj wewnętrznego ostracyzmu. Trudno o jednoznaczną definicję tego pojęcia. Odzwierciedla się jednak w nim na zasadzie przeciwieństwa system wartości podzielanych przez scenowców. Lamer więc nie działa na rzecz sceny: nic nie tworzy, nie organizuje np. party, nie jest swapperem, itd., a jeśli już coś robi to jest to plagiat lub fałszerstwo <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(skanowanie zdjęcia i poddawanie go prostej obróbce nie wspominając o tym)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Lamer też <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"nie czuje klimatu"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, nie potrafi się bawić na party; snobuje się na elitę bądź krytykuje innych samemu nie będąc lepszym. Słowem, jest to ktoś, kto na demoscenie jest niemile widziany. Scenowiec znany ze swego <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"lamerstwa"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> zostaje odrzucony, staje się <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"obcym"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Jego ksywa staje się znana w środowisku i każdy kto z nim przystaje może być łatwo oceniony podobnie. Najczęściej lamerami zostają beginnerzy, którzy nie potrafili się w scenowej rzeczywitośći odnaleźć i wpasować w nią, dlatego też szybko kończą z demosceną.
Przy tej okazji warto wspomnieć o tym, że bluzganie się wzajemne z wymienianiem konkretnych osób na forum publicznym jest stosunkowo często spotykane. W magazynach ukazują się kolejne artykuły drążące do znudzenia kłótnie między scenowcami, a obecnie wytyka się błędy swych kolegów nawet w spamach rozsyłanych pośród kontaktów, powstają spred-pliki, w których wskazuje się kto jest lamerem itd. Ostracyzm jest więc w tym przypadku silny i jednoznaczny. Rzadko lamerowi udaje się wydostać z kręgu oskarżeń i krytyki. 
 Pomiędzy opisanymi pojęciami zachodzi ciekawa relacja. <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Eliciarz"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> nie może być beginnerem, jak i lamerem. Beginner natomiast, może zostać okrzyknięty lamerem, ale i z czasem ma szansę uzyskać status elity <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(trzecia droga to istnienie jako zwykły, "swój" scenowiec)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Elita jest ponad tymi dwoma określeniami. Przeważnie osoby z najwyższych sfer demosceny są, można wręcz powiedzieć, nietykalne. Trudno jest im wytknąć np. plagiat. Zwłaszcza, gdy robi to beginner. Ryzykuje on wówczas oskarżenie o lamerstwo i snobowanie się na elitę. Krytykowanie jest przywilejem postaci szanowanych, przed którymi nowicjusze czują respekt.
Podział na beginnerów, eliciarzy oraz przeciętnych członków tej jednej subkultury uwypukla się zwłaszcza podczas party. Każda grupa bawi się oddzielnie, a pomiędzy nimi krążą jeszcze pojedynczy scenowcy, którzy nie potrafią znaleźć się w żadnym otoczeniu. Ogromny wpływ na to ma różnica wieku: elita to przeważnie <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"stara gwardia"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, która z góry patrzy na młodych scenowców, nie mających pojęcia o <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"starej, prawdziwej demoscenie"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Z kolei beginnerzy zafascynowani ideami friendshipu i zauroczeni atmosferą sceny często mocno rozczarowują się na party, gdzie widzą już zwykłych ludzi tworzących to, co istnieje w wirtualnej przestrzeni swapu.

Podsumowując niniejszy artykuł muszę zwrócić uwagę na ubytki w opisie demosceny. Niemal kompletnie pominąłem kwestię samych jej wytworów, ale biorąc pod uwagę ograniczony rozmiar pracy, ważniejsza dla analizy folkloru wydała mi się sfera samego przekazu treści.  Dema to połączenie obrazu i dźwięku nie zawierające żadnego konkretnego przekazu <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(w ogromnej większości)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, nie wyrażające światopoglądu, słowem nie niosące w sobie właściwie żadnych treści, które dałoby się zapisać na kartce papieru. Byłyby one ciekawe z punktu widzenia użytych środków wyrazu, ale bardziej dla informatyka czy plastyka, niż dla humanisty. Niezbędne byłoby również koncentrowanie się na aspektach technicznych dem, na co w ogóle nie ma miejsca w tym artykule. Uważam jednak, że to co powyżej napisałem wystarcza, aby potraktować demoscenę jako subkulturę bądź nowoplemię, <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(a najlepiej jako coś pomiędzy)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> która dysponuje własnym, oryginalnym folklorem. 
Dodać jeszcze należy, że opisując demoscenę dokonałem pewnych uogólnień. Jest to nieuniknione przy próbie opisu tak złożonych zjawisk. Naturalne bowiem jest, że jak każdą subkulturę, tak i tę, tworzą ludzie, a każdy z nich jest wyjątkowy. Jedni głęboko angażują się w działalność na demoscenie, inni odnoszą się do niej z dystansem, a na powyższym opisie bez wątpienia zaważyły jeszcze moje doświadczenia. Obok entuzjazmu beginnerów istnieją głosy podobne do słów jednego ze scenowców, które wyraźnie wskazują na siłę znaczenia demosceny dla jej członków, choć w inny sposób niż miało to miejsce wyżej:

<#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"rozczarowanie jest ogólne bowiem potrzebowałem aż ośmiu lat pasji  żeby wreszcie dojść do ostatecznych wniosków  którymi teraz się  podzielę [...]:
  scena to wizualna grafomania
  scena to gigantyczny śmietnik intelektualny
  scena to wylęgarnia fałszywych proroków
  scena to esencja kiczu

  s c e n a   t o   g ó w n o"
<#FONT:[COLOR:0xFF00FF00]#>Vomit<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>

<#FONT:[BOLD:1]#><#FONT:[COLOR:0xFFFFFF40]#>Kamil Mączyński<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#><#FONT:[BOLD:0]#>
