<#KEYWORDS:[WORDS:<Strach przed strachem >]#><#SCROLLS:[BYLINE:1][BYPAGE:1][BYTWOPAGES:0]#><#JLIMIT:[C1LMARGIN:10][C1RMARGIN:630][C2LMARGIN:10][C2RMARGIN:300]#>
<#JUSTIFY:[TYPE:2]#><#FONT:[BOLD:1][FACE:<arial.ttf>][AALIASED:1][SIZEX:12][SIZEY:16][COLOR:0xFFFFFF40]#>Strach przed strachem
<#FONT:[FACE:<arial.ttf>][BOLD:0][SIZEX:10][SIZEY:12 ][COLOR:0xFFFFFFFF]#><#TITLE:[CAPTION:<Strach przed strachem>][AUTOSCROLL:1]#>

Od dawien dawna zastanawiamy się, co pcha ludzkość ku szeroko pojętej twórczości, co zmusza nasz gatunek do działania i mobilizacji. <#FONT:[COLOR:0xFF00FF00]#>Jerzy Pilch<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, laureat nagrody Nike, opublikował na łamach tygodnika "Polityka" felieton, w którym dowodzi, że jednym z elementów mających największy wpływ na działanie, funkcjonowanie i myślenie człowieka jest strach. Problem ten dotyczy zatem nas wszystkich, bo przecież każdy z nas już nie raz czegoś się bał. Powstaje teraz pytanie, czy Pilch miał rację pisząc, że strach nas motywuje, czy też jednak zdarzają się przypadki, kiedy strach staje się przeszkodą nie do pokonania, która racjonalne i twórcze działanie tylko utrudnia. Bo tak naprawdę to jak ktoś zareaguje na bodziec strachu zależy tylko i wyłącznie od indywidualnych cech danego człowieka. 

Cechy te są wynikiem doświadczeń nagromadzonych przez cały okres życia - ze strachem stykamy się już w młodości i będzie on nam towarzyszył przez całe życie. To jakie wydarzenia będą jego źródłem i jak w początkowym okresie naszego istnienia na nie zareagujemy ukształtuje trwale nasze podejście i przyszłe reakcje na strach i działania z nim związane - jeśli w ogóle jakieś działania nastąpią. Zdaniem Freuda strach powstaje w sytuacji pojawienia się realnego czynnika zagrażającego, czyli obiektywnie istniejącego, który jednostka potrafi sobie uświadomić. Pilch w swoim felietonie twierdzi, że zagrożenie mobilizuje nas do działania. Ale czy tak jest rzeczywiście? Wyobraźmy sobie sytuację, w której na przystanku autobusowym kobieta zostaje napadnięta przez dwóch mężczyzn - jeden przykłada jej nóż do szyi, drugi wyrywa jej torebkę i ją przeszukuje. Zakładając, że teoria Pilcha jest prawdziwa należałoby się spodziewać, że przechodzeń który zauważy wyżej opisaną sytuację na nią zareaguję i ruszy w obronie napadniętej kobiety. Najprawdopodobniej jednak tak się nie stanie właśnie w wyniku strachu i realnego niebezpieczeństwa. Podobnie ze strachu złodzieje by kobiety zapewne nie napadli, gdyby na przystanku stało kilkanaście osób - w takim wypadku napad, czyli działanie, nie doszedłby do skutku. Z kolei gdyby kobietę napadnięto w dzień, w centrum miasta i w otoczeniu innych ludzi na pewno niektóre osoby by zareagowały pomimo strachu, gdyż strach łatwiej zwalczać w grupie niż w pojedynkę. Z tego więc wynika, że założenie Jerzego Pilcha nabiera mocy wprost proporcjonalnie do liczby ludzi, których ten strach dotyczy. Można to opisać na przykładzie przedsiębiorstwa, na którego czele stoi despotyczny i wyżywający się na pracownikach szef - pojedyncza osoba nie zaprotestuje ze strachu przed konsekwencjami - na przykład utratą pracy, natomiast protest grupowy wydaje się czymś bardziej prawdopodobnym.

Pilch pisze: <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"Strach (...) bywa twórczy. Ze strachu ludzie zdają egzaminy, (...) doznają olśnień, (...) odzyskują pamięć"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>.  Równie dobrze można stwierdzić, że ze strachu ludzie oblewają egzaminy, nie potrafią niczego wymyślić, tracą pamięć. Bardzo powszechne są sytuacje, w których osoba zdająca egzamin ustny nie potrafi sobie poradzić ze strachem, co objawia się trzęsącymi się rękoma, jąkaniem się, zapominaniem najprostszych pojęć. W takim wypadku aż trudno nie polemizować z tezą, że strach mobilizuje i jest przyczyną bardziej efektywnego i twórczego działania. Chyba, że poprzez działanie rozumiemy owe trzęsące się ręce - ale takiego wniosku chyba nie miał w założeniu autor felietonu. Sami się często przecież spotykamy z pojęciami typu: <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"ze strachu go zamurowało", "sparaliżowany ze strachu"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> - te wyrażenia same w sobie zawierają tezę, że strach niekoniecznie wiąże się z działaniem, gdyż to że kogoś coś <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"zamurowało"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, bądź <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"sparaliżowało"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> rozumiemy w sposób jak najbardziej logiczny - że taka osoba nie wykonuje żadnych ruchów bądź czynności - jest to zatem zaprzeczeniem działania, rozumianego jako coś dynamicznego i związanego z pewnymi końcowymi efektami z niego wynikającymi. Pilch ma natomiast rację co do tego, że <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"strach jest jedną z elementarnych zasad egzystencji"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>. Pojęcie strachu przewija się często w kulturze, w opracowaniach, itp. ponieważ jest nieodłącznym elementem ludzkiego <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(lecz przecież również zwierzęcego)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> istnienia. Jednakże twierdzenie, że strach <#FONT:[COLOR:0xFF6B8DFD]#>"ma zalety i bywa twórczy"<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#> jest błędne, bo przecież strach posiada również wady i bywa destruktywny. Można nawet postawić pytanie czy terroryzm <#FONT:[COLOR:0xFFB8AA98]#>(niekoniecznie ten fundamentalny)<#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>, bądź ruchy antyglobalistyczne nie są wynikiem strachu. Jednakże jak pamiętamy strach jest uosobieniem realnego i obiektywnego zagrożenia, natomiast wyżej wymienione ruchy równie dobrze mogą wynikać z lęku, który jest pojęciem odmiennym z racji tego, że lęk dotyczy zagrożenia subiektywnego - jest bezprzedmiotowy, a niebezpieczeństwo w tym wypadku jest często ukryte. 

Podsumowując widać zatem jasno, że strach ma różne oblicza i może być bodźcem dla wielu postaw i reakcji, które często będą skrajnie różne. Są oczywiście ludzie, których będzie motywował do działania, jednakże twierdzenie że dotyczy to większości społeczeństwa jest błędne i generalizujące. Strach jest problemem o którym trzeba mówić i uczyć się z nim radzić, a przede wszystkim z nim żyć, gdyż uniknąć się go nie da. Doprowadzenie do tego, by stał się czynnikiem mobilizującym, zmuszającym do ściśle określonych twórczych czynności może wymagać czasu i dużego nakładu pracy oraz samozaparcia. Najważniejsze, żeby nie dopuścić do tego by był on przeszkodą nie do pokonania i powodem do dekoncentracji. Jeśli uda się go ujarzmić, to tezy zawarte w felietonie Jerzego Pilcha mogą być w danym wypadku prawdziwe.

<#FONT:[BOLD:1]#><#FONT:[COLOR:0xFFFFFF40]#>Ural.Suspend<#FONT:[BOLD:0]#><#FONT:[COLOR:0xFFFFFFFF]#>
